duchamp10

Meraklısına Sanatın Tarihinden Seçmeler 1/ ” Pisuar ” Neden Sergilendi?

 

Birinci Dünya Savaşında, savaşın dışında kalma şansını yakalamış bir grup hiçlik’çinin, sanatın tüm değerlerini sorgulama adına adlandırdıkları Dada’nın tavrı…

Dada,aslında bir anlama gelmiyor. Rasgele seçilmiş bir sözcük; bir bebeğin ilk kelime çalışmalarında ağzından çıkan “da..da” da olabilir, evet, evet anlamında bir tekrarlama da. Dadaist’lerin bunu da anlamsızlaştırma çabalarının olduğunu biliyoruz.

Dada, geleneksel sanat tavrına başkaldıran bir batı akımı olarak İsviçre ‘den, orada bir sanat lokalinden yayıldı.

Bu akım, 1960’lı yıllarda beliren Kavramsal Sanatın başlangıç noktası olarak kabul edilebilir ve 1910’lara dayanmaktadır.

Marcel Duchamp, 1910’larda, hazır nesneyi mekanından soyutlayarak yeni bir algı oluşturma ve geleneksel beğeniyi yıkma adına seri üretilmiş bir pisuarı, ücretle katılınan bir sergiye gönderdi. Bu aslında düşünsel bir çabanın önemsenmesi adına, başkaldırı içeren bir eylemdi. “Çeşme” isimli bu “sanat objesi(!)” bildiğiniz pisuarın tesisatçıdan alınmış halinden başka bir şey değildi.

60’larda iyice radikal örneklerine rastladığımız, sanatın görsel estetiğinden bahsetmeyen, alaycı, boşluk ve basit fikirler içeren öncü eylemler aslında Duchamp’ın Çeşmesinden farklı mesajlar içermiyorlardı.

Görsel deneyime ait beceri yetenek ve buna bağlı plastik tadı,bunun etkilerini dışlayan kavramsalcıların  sanat yaklaşımları algıya yönelikti.

Marcel Duchamp

Marcel Duchamp

Duchamp, pisuarı R.Mutt imzası ile sergiye gönderdi,ve pisuar sergilenmedi…

Bunu ahlaksızlık,bayağılık ve amaçsızlık olarak değerlendirdiler. Duchamp için, bir tesisatçıda gördükleri objenin sergilenmesinin ahlaksız bir tarafı yoktu.Ve onun için, pisuar, işlevi dışında, yeni bir obje kimliği ile sergilenmiş,artık farklı bir bakış açısı kazanmıştı.

Tristan Tazara’nın kaleme aldığı Dada manifestosu; “Dada hiçbir anlama gelmez”  sözcükleri ile başlar. Grosz ise, Dada ile ilgili ;_ “Herşeye hakaret ediyor, hiçbir şeye saygı duymuyor, herşeye tükürüyorduk. İşte bu Dada’ydı. Simgemiz hiçlikti. Ara sıra “sanat”da yapardık . Ama esas amacımız,”sanat eylemi”ni yerle bir etmekti.” diyor.

Bugün,Sanat eyleminin yerle bir edilmesi eyleminin simgesi pisuar, Dadaizmin ikonu durumunda.

( kAYNAK Ahu Antmen / 20.yy Batı Sanatında Akımlar.)

mindonart / 2014

 

Reklamlar