Sanatın devrimci kimliğinin , siyasal erkler tarafından kontrol edilmeye çalışılması yeni değildir.

Resmin kökeninde, bir dışavurum güdüsü olarak görülen , sonrasındaki işlevi, inancı yaymak ve dinsel temaları betimlemek olan değişim, sanatta özgürlük ve bireysellik keskinleştikçe, “yönetimleri” daha çok ilgilendirir hale gelmiştir.

Bugün halen Stalin dönemindeki, soyut sanatın burjuva hizmetinde olduğu düşüncesi geçerliliğini korumaktadır.Tek farkla; sanatçı artık eserlerini saklamak zorunda değildir.Günümüz Türkiyesinde geçtiğimiz yıllarda yaşananan ucube heykel yorumlarının altında da yine bu soyut sanata yabancı olmanın izlerini arayabiliriz.

Her ne kadar soyut sanat belirsizliği gerekçesi ile yönetimleri ürkütse de, imgenin tanımlanabilir olduğu, gerçekçi çalışmalarda verilen mesaj (varsa) da  radikal olabilir ve tehdide açıktır..

Sanatçı tarafından bakınca;  acaba metafor olgusunun ardında, sanatçının dolaylı ilişki kurma isteği mi yatıyor?

Malevich süprematizm’de tamamen soyuta geçerken, bireyselliğini soyut sanatın kollarına bıraktığında, zamanla siyasetin tepkisini çekeceğini düşünen sanatçılardandı. Haklı da çıktı ; Stalin rejimi,eserlerinin sosyal gerçeklik taşımadığını açıklayarak bir çoğuna el koydu.

Malevich / Siyah Kare / 1915

Malevich / Siyah Kare / 1915

Bir başka sanatçı Rivera , doğrudan siyasetin içinde imgeler üretti.1921 sonrası, Meksika’da yaptığı, devrimi anlatan duvar esimleri nedeniyle çok tartışıldı.

Diego Rivera / Meksika Tarihi ( Detay) / Duvar resmi

Diego Rivera / Meksika Tarihi ( Detay) / Duvar resmi

Bu iki örnekte de, siyasetin, yabancı olduğu ve kontrol edemediği bir konuya toleransının olmadığını görebiliriz.

Türk resim sanatında , saray geleneği ve  yine sarayın, Avrupa’ya yolladığı sanatçılar elinde biçimlenen anlayışın, sosyal içeriklere sahip, devrimci tavırlar ile tanışması daha geç olmuştur.

İşçi sınıfı ve kırsal yaşantının güçlü ve mağrur figürlerinin yer aldığı çalışmalarla göze çarpan Neşet Günal, bir anlamda siyasal içerik taşıyabilecek figüratif bir başkaldırının ilk örneklerindendir.

z7_23

Neşet Günal

 

……………………….

 

Sanatsal başkaldırının “yayını” modern zamanın duvar resimleri oldu.Duvar resimleri / Graffiti’ler, basılı yayınlarda illüstrasyonlar ile birlikte günümüz dünyasında belirginleştiler.Öyle ki, verdiği mesajlar ve radikal tavırları ile, sokak bildirilerinin yerine geçen duvar resimlerinin bazı sanatçılarının eylemleri,yakın takibe alınarak yönetimler tarafından engellendi.

Şurası gerçek ki, sanatçının elinde,sanat, her zaman devrimci bir güç olma gücünü korudu, siyaset için ise, genelde görmezden gelinen bir baş belası olma özelliğini…

kalfa / mindonart / 2016

Reklamlar